جوواني اطلاعات خود را از يك تاجر جنوايي مقيم سجلماسه كسب كرده بود (سِجِلْماسه از قرارگاههاي قديم روميان در 350 كيلومتري جنوب خاوري فاس بود. مسلمانان بهخوبي با آن آشنايي داشتند.1 ابن بطوطه در سال 1351 ـ 1352م/752 ه ق از آن ديدار كرد، ولي جوواني نخستين غربي بود كه از آن ياد ميكرد). جوواني در يادداشتي كه بر نقشهاش نوشته، رفت و آمد قبايل بربر را در صحراي آفريقا شرح ميدهد. چهل روز طول ميكشد تا آنان با عبور از صحرا از سجلماسه به واحهٴ بلده و به گينه برسند.
يكي از جنبههاي عجيب اين نقشه عدم تناسب موقعيت و اندازههاست؛ مثلاً درياي بالتيك بسيار پهناور و تقريباً موازي درياي مديترانه است و انتهاي شرقي آن خيلي به درياي سياه نزديك شده؛ اين ثابت ميكند كه نقشه براساس مختصات جغرافيايي تعدادي از نقاط ترسيم نشده، بلكه مرحله به مرحله براساس خط سيرهاي دريايي آماده شده است.
در مقدمه (2، ص 1910) اشارهاي كه به وجود مقياس دهدهي در نقشهٴ مغربي آمبروجانا (ميلان) و نقشهٴ كارينيانو شده، گمراه كننده و محتاج تصحيح است. در هر دو طرف نقشهٴ كارينيانو مقياس ميل وجود دارد ومقياسها توضيح داده شده است، ولي متأسفانه توضيحات ناخواناست. اين كلمات را به زحمت در آن ميتوان خواند ((... ده ميل، فواصل بزرگتر پنجاه ميل را نشان ميدهد...)) تعيين طول براساس 10 ميل و 50 ميل به مفهوم مبناي دهدهي نيست، تنها ميتوان گفت داراي مقياسي است كه واحد آن 10 ميل است.
اطـلـس معـروف بـه تامـار لـوكسـورو
از اين اطلس كوچك ولي مهم بايد در ج 2، 1909 ـ 1913 ، يعني هنگام ذكر نخستين راهنامههاي دريايي سخن ميگفتم، ولي ذكر آن حالا و در اينجا هم دير نيست. تصور ميشود اين دومين نقشهٴ دريايي است و اولي نقشهٴ پيزا بوده است؛ همچنين مقدم بر سدهٴ چهاردهم است (اگرچه آن را نميتوان ثابت كرد)؛ تقريباً مسلم است كه مقدم بر نقشهٴ كارينيانوست.
اين اطلس به نام صاحبش تامار لوكسورو (1824 ـ 1899)، نقاش منظرهساز جنوايي موسوم است و گمان ميكنم هنوز در اختيار خانوادهٴ اوست. اين اطلس شامل هشت نقشهٴ بسيار كوچك (15 در 11 سانتيمتر) است، ولي با دقت زيادي تهيه شده است: 1) كرانهٴ باختري اروپا از هلند به بعد، كرانههاي فرانسه و اسپانيا تا پايين فينيستر، گاليسي؛ بخشهايي از انگلستان و ايرلند؛ 2) ادامهٴ كرانههاي اسپانيا، جنوب فرانسه، جزاير بالئار، كرانههاي شمال آفريقا؛ 3) بخشي از مديترانه ميان جزاير بالئار و ايتالياي مركزي، شامل جزاير كرس، ساردني، و بخشي از سواحل